Lagasafn. Ķslensk lög 20. aprķl 2026. Śtgįfa 157b. Prenta ķ tveimur dįlkum.
Félagsmįlasįttmįli Evrópu
1976 nr. 3 22. janśar
Tók gildi 14. febrśar 1976. Sįttmįlinn var endurskošašur ķ Strassborg 3. maķ 1996 og öšlašist gildi gagnvart Ķslandi 1. september 2024, sbr. augl. 69/2024.
Rķkisstjórnir žęr, sem hafa undirritaš sįttmįla žennan og eru ašilar aš Evrópurįšinu,
hafa ķ huga, aš markmiš Evrópurįšsins er aš efla einingu mešal ašildarrķkjanna ķ žvķ skyni aš standa vörš um og stušla aš framgangi žeirra hugsjóna og meginreglna, sem eru sameiginleg arfleifš žeirra og greiša fyrir efnahagslegum og félagslegum framförum, einkum meš žvķ aš višhalda og styrkja jafnt mannréttindi sem mannfrelsi,
hafa ķ huga, aš meš Evrópusamningnum um vernd mannréttinda og mannfrelsis, sem undirritašur var ķ Róm 4. nóvember 1950, og samningsvišaukum viš hann, hafa ašildarrķki Evrópurįšsins samžykkt aš tryggja ķbśum sķnum žau borgaralegu og stjórnmįlalegu réttindi, sem žar er getiš,
hafa ķ huga, aš meš félagsmįlasįttmįla Evrópu, sem lagšur var fram til undirritunar ķ Torino 18. október 1961 og bókunum viš hann, hafa ašildarrķki Evrópurįšsins samžykkt aš tryggja ķbśum sķnum žau félagslegu réttindi, sem žar er getiš, ķ žeim tilgangi aš bęta lķfskjör žeirra og velferš,
minnast žess, aš į rįšherrarįšstefnunni um mannréttindi, sem haldin var ķ Róm 5. nóvember 1990, var annars vegar lögš įhersla į aš naušsynlegt vęri aš varšveita öll mannréttindi sem órjśfanlega heild, hvort heldur žau eru borgaraleg, stjórnmįlaleg, efnahagsleg, félagsleg eša menningarleg, og hins vegar aš gera nżtt įtak til aš glęša félagsmįlasįttmįla Evrópu,
eru stašrįšnar ķ, eins og įkvešiš var į rįšherrarįšstefnunni sem haldin var ķ Torino 21. og 22. október 1991, aš uppfęra og ašlaga inntak sįttmįlans, einkum meš tilliti til žeirra félagslegu grundvallarbreytinga sem oršiš hafa frį žvķ aš hann var samžykktur,
gera sér ljósa kosti žess aš sameina ķ endurskošušum sįttmįla, sem ętlaš er aš leysa félagsmįlasįttmįla Evrópu smįm saman af hólmi, réttindin sem tryggš eru meš sįttmįlanum meš įoršnum breytingum, réttindin sem tryggš eru meš višbótarbókuninni frį 1988 og nż réttindi, sem nś bętast viš,
og hafa oršiš įsįttar um eftirfarandi:
I. hluti.
Samningsašilar eru sammįla um aš žaš sé markmiš stefnu žeirra, sem fylgja ber meš öllum tiltękum rįšum, bęši į innlendum og alžjóšlegum vettvangi, aš skapa žau skilyrši sem žarf til žess aš framfylgja megi eftirfarandi réttindum og meginreglum meš góšum įrangri:
1. Allir menn skulu eiga žess kost aš vinna fyrir sér ķ starfi, sem žeir hafa rįšiš sig til sjįlfviljugir.
2. Allir launžegar eiga rétt į sanngjörnum vinnuskilyršum.
3. Allir launžegar eiga rétt į öruggum og heilsusamlegum vinnuskilyršum.
4. Allir launžegar eiga rétt į sanngjörnum launum er nęgi fyrir sómasamlegum lķfskjörum til handa žeim og fjölskyldum žeirra.
5. Allir launžegar og vinnuveitendur eiga rétt į aš gerast ašilar aš samtökum, innlendum eša alžjóšlegum, til aš vernda efnahagsleg og félagsleg réttindi sķn.
6. Allir launžegar og vinnuveitendur eiga rétt į aš gera kjarasamninga sameiginlega.
7. Börn og ungmenni eiga rétt į sérstakri vernd gegn lķkamlegri og sišferšilegri hęttu sem aš žeim stešjar.
8. Viš barnsburš eiga vinnandi konur rétt į sérstakri vernd.
9. Allir menn eiga rétt į višeigandi ašstöšu til aš njóta atvinnurįšgjafar meš žaš fyrir augum aš aušvelda žeim aš velja sér starf sem henti einstaklingsbundinni hęfni žeirra og įhuga.
10. Allir menn eiga rétt į višunandi ašstöšu til starfsmenntunar.
11. Allir menn eiga rétt į aš njóta góšs af hvers kyns rįšstöfunum, er miša aš žvķ aš tryggja sem best heilsu žeirra.
12. Allir launžegar og žeir sem eru į framfęri žeirra eiga rétt į almannatryggingum.
13. Hver sį sem ekki hefur nęg fjįrrįš į rétt į félagslegri ašstoš og heilbrigšisžjónustu.
14. Allir menn eiga aš njóta félagslegrar velferšaržjónustu.
15. Fatlašir eiga rétt į sjįlfstęši, félagslegri ašlögun og žįtttöku ķ samfélaginu.
16. Fjölskyldan er hornsteinn žjóšfélagsins og į žvķ rétt į višeigandi félagslegri, lagalegri og efnahagslegri vernd svo aš hśn fįi notiš sķn til fulls.
17. Börn og ungmenni eiga rétt į višunandi félagslegri, lagalegri og efnahagslegri vernd.
18. Rķkisborgarar sérhvers ašildarrķkis eiga rétt į aš leggja stund į hvers kyns aršbęra starfsemi į landsvęši annars ašildarrķkis og njóta jafnréttis viš rķkisborgara žess sķšarnefnda, meš fyrirvara um takmarkanir sem byggjast į gildum efnahagslegum eša félagslegum įstęšum.
19. Farandlaunžegar, sem eru rķkisborgarar ašildarrķkis, eiga įsamt fjölskyldu sinni rétt į vernd og ašstoš į landsvęši allra annarra ašildarrķkja.
20. Allir launžegar eiga rétt į sömu tękifęrum og sömu kjörum hvaš varšar starf og atvinnu, įn mismununar vegna kynferšis.
21. Launžegar eiga rétt į upplżsingum og samrįši ķ fyrirtękinu.
22. Launžegar eiga rétt į aš taka žįtt ķ aš móta og bęta vinnuskilyrši og vinnuumhverfi ķ fyrirtękinu.
23. Allir aldrašir eiga rétt į félagslegri vernd.
24. Allir launžegar eiga rétt į vernd ef žeir missa starf sitt.
25. Allir launžegar eiga rétt į aš kröfur žeirra séu tryggšar ef vinnuveitandi veršur ógjaldfęr.
26. Allir launžegar eiga rétt į aš starfa meš reisn.
27. Öllum žeim sem bera įbyrgš į fjölskyldu og hafa eša vilja hafa atvinnu skal vera frjįlst aš gera žaš įn žess aš sęta mismunun og, eftir žvķ sem unnt er, įn žess aš til įrekstra komi milli atvinnu og fjölskylduįbyrgšar.
28. Fulltrśar launžega innan fyrirtękja eiga rétt į vernd fyrir gjöršum sem geta valdiš žeim skaša og eiga žeir aš hafa višunandi ašstöšu til aš sinna störfum sķnum.
29. Allir launžegar eiga rétt į upplżsingum og samrįši viš framkvęmd hópuppsagna.
30. Allir menn eiga rétt į vernd gegn fįtękt og félagslegri śtskśfun.
31. Allir menn eiga rétt į hśsnęši.
II. hluti.
Eins og kvešiš er į um ķ III. hluta skuldbinda samningsašilar sig til aš įlķta sig bundna af žeim skuldbindingum sem um getur ķ eftirfarandi greinum og mįlsgreinum.
1. gr. Réttur til vinnu.
Ķ žvķ skyni aš tryggja skilvirka beitingu réttarins til vinnu skuldbinda samningsašilar sig til:
1. aš fallast į žaš sem eitt af helstu markmišum sķnum og skyldu aš koma į og višhalda eins mikilli og öruggri atvinnu og unnt er meš žaš fyrir augum aš fullri atvinnu verši nįš;
2. aš standa meš skilvirkum hętti vörš um rétt launžegans til žess aš vinna fyrir sér ķ starfi sem hann hefur rįšiš sig til sjįlfviljugur;
3. aš koma į eša halda uppi ókeypis vinnumišlun fyrir alla launžega;
4. aš lįta ķ té eša efla višeigandi atvinnurįšgjöf, starfsmenntun og endurhęfingu.
2. gr. Réttur til sanngjarnra vinnuskilyrša.
Ķ žvķ skyni aš tryggja skilvirka beitingu réttarins til sanngjarnra vinnuskilyrša skuldbinda samningsašilar sig til:
1. aš kveša į um hęfilegan daglegan og vikulegan vinnutķma og skal vinnuvikan stytt smįm saman eftir žvķ sem aukin framleišni og ašrir višeigandi žęttir leyfa;
2. aš kveša į um launaša almenna frķdaga;
3. aš kveša į um aš minnsta kosti fjögurra vikna įrlegt orlof;
4. aš śtrżma įhęttu viš störf, sem eru ķ ešli sķnu hęttuleg eša óheilnęm, og sé ekki unnt aš śtrżma slķkum įhęttužįttum eša draga nęgilega śr žeim, aš męla fyrir um annašhvort styttri vinnutķma eša višbótarorlof til handa launžegum sem vinna slķk störf;
5. aš tryggja vikulegan hvķldartķma sem skal, eftir žvķ sem unnt er, bera upp į žann vikudag sem telst hefšbundinn eša venjubundinn hvķldardagur ķ hlutašeigandi landi eša héraši;
6. aš tryggja aš launžegar fįi, svo fljótt sem aušiš er, og aldrei sķšar en tveimur mįnušum eftir aš žeir hefja störf, skriflegar upplżsingar um helstu atriši starfssamnings eša rįšningarkjara;
7. aš tryggja aš launžegar, sem vinna nęturvinnu, njóti góšs af ašgeršum sem mišast viš sérstöšu slķkra starfa.
3. gr. Réttur til öruggra og heilsusamlegra vinnuskilyrša.
Ķ žvķ skyni aš tryggja skilvirka beitingu réttarins til öruggra og heilsusamlegra vinnuskilyrša skuldbinda samningsašilar sig til žess, ķ samrįši viš samtök vinnuveitenda og launžega:
1. aš skilgreina, hrinda ķ framkvęmd og endurskoša meš reglulegu millibili heilsteypta innanlandsstefnu um öryggi og hollustuhętti į vinnustöšum og ķ vinnuumhverfi. Helsta markmiš žeirrar stefnu skal vera aš auka öryggi og hollustuhętti į vinnustöšum og aš koma ķ veg fyrir slys og heilsutjón sem hlżst af vinnu, tengist vinnu eša veršur viš vinnu, einkum meš žvķ aš draga sem mest śr žeim hęttum sem eiginlegar eru vinnuumhverfinu;
2. aš gefa śt reglur um öryggi og hollustuhętti;
3. aš fylgja eftir framkvęmd slķkra reglna meš eftirlitsašgeršum;
4. aš efla stöšugt žróun heilbrigšisžjónustu atvinnulķfsins fyrir alla launžega žar sem lögš er įhersla į forvarnir og rįšgjöf.
4. gr. Réttur til sanngjarnra launa.
Ķ žvķ skyni aš tryggja skilvirka beitingu réttarins til sanngjarnra launa skuldbinda samningsašilar sig til:
1. aš višurkenna rétt launžega til launa sem veiti žeim og fjölskyldum žeirra sómasamleg lķfsskilyrši;
2. aš višurkenna rétt launžega til hęrri launa fyrir yfirvinnu, meš fyrirvara um undantekningar ķ sérstökum tilvikum;
3. aš višurkenna rétt karla og kvenna til sömu launa fyrir jafngild störf;
4. aš višurkenna rétt allra launžega til sanngjarns uppsagnarfrests;
5. aš leyfa ašeins frįdrįtt frį launum meš žeim skilyršum og aš žvķ marki sem innlend lög eša reglur segja til um eša įkvešiš er meš kjarasamningum eša śrskurši geršardóms.
Žessum rétti skal nį fram meš frjįlsum kjarasamningum, lögbošnu kerfi til launaįkvöršunar eša öšrum śrręšum sem hęfa ašstęšum ķ landinu.
5. gr. Réttur til aš stofna félög.
Ķ žvķ skyni aš tryggja eša auka frelsi launžega og vinnuveitenda til žess aš stofna stašbundin samtök, landssamtök eša alžjóšasamtök til aš gęta efnahagslegra og félagslegra hagsmuna sinna og ganga ķ slķk samtök heita samningsašilar žvķ aš landslög muni ekki skerša žetta frelsi né heldur skal žeim beitt ķ žį veru. Įkvarša skal meš innlendum lögum eša reglum aš hve miklu leyti tryggingarnar, sem žessi grein kvešur į um, skuli nį til lögreglumanna. Enn fremur skal įkvarša meš innlendum lögum og reglum hver meginreglan um beitingu slķkra trygginga gagnvart hermönnum skuli vera og aš hve miklu leyti žęr skuli nį til einstaklinga ķ žeim hópi.
6. gr. Réttur til kjarasamninga.
Ķ žvķ skyni aš tryggja skilvirka beitingu réttarins til kjarasamninga skuldbinda samningsašilar sig til:
1. aš efla samrįš launžega og vinnuveitenda;
2. aš efla, eftir žörfum og atvikum, kerfi frjįlsra samningsvišręšna milli vinnuveitenda eša samtaka vinnuveitenda annars vegar og launžegasamtaka hins vegar ķ žeim tilgangi aš samręma almenn atvinnuskilyrši meš kjarasamningum;
3. aš stušla aš stofnun og notkun hentugs kerfis sįttargeršar og frjįlsra geršardóma til lausnar vinnudeilum;
og višurkenna,
4. rétt launžega og vinnuveitenda til hópašgerša ef til hagsmunaįrekstra kemur, žar į mešal verkfallsrétt, meš fyrirvara um skuldbindingar sem kunna aš leiša af gildandi kjarasamningum.
7. gr. Réttur barna og ungmenna til verndar.
Ķ žvķ skyni aš tryggja skilvirka beitingu réttar barna og ungmenna til verndar skuldbinda samningsašilar sig til:
1. aš kveša į um aš lįgmarksaldur til starfsrįšningar skuli vera 15 įr, meš fyrirvara um undantekningar vegna barna, sem rįšin eru til tiltekinna léttra starfa sem skaša ekki heilsu žeirra, sišferši eša menntun;
2. aš kveša į um aš lįgmarksaldur til starfsrįšningar skuli vera 18 įr žegar um er aš ręša tiltekin störf sem talin eru hęttuleg eša heilsuspillandi;
3. aš kveša į um aš börn, sem ekki hafa lokiš skyldunįmi, skuli ekki rįšin til starfa sem gętu hamlaš žvķ aš žau fįi notiš skólagöngu sinnar til fulls;
4. aš kveša į um aš vinnutķmi barna og ungmenna yngri en 18 įra skuli takmarkašur ķ samręmi viš žarfir žeirra og žroska, einkum žörf žeirra į starfsmenntun;
5. aš višurkenna rétt ungra launžega og lęrlinga til sanngjarnra launa eša annarra hęfilegra greišslna;
6. aš kveša į um aš sį tķmi, sem fer til starfsmenntunar ungmenna ķ venjulegum vinnutķma meš samžykki vinnuveitanda, skuli teljast til vinnutķma;
7. aš kveša į um aš launžegar yngri en 18 įra skuli eiga rétt į aš minnsta kosti fjögurra vikna orlofi į įri;
8. aš kveša į um aš börn og ungmenni yngri en 18 įra skuli ekki rįšin til nęturvinnu aš undanskildum tilteknum störfum sem kvešiš er į um ķ innlendum lögum eša reglum;
9. aš kveša į um aš börn og ungmenni yngri en 18 įra, sem rįšin eru til tiltekinna starfa sem męlt er fyrir um ķ innlendum lögum eša reglum skuli fara reglulega ķ lęknisskošun;
10. aš tryggja sérstaka vernd gegn lķkamlegri og sišferšilegri hęttu sem stešjar aš börnum og ungmennum, einkum žeirri sem leišir beint eša óbeint af vinnu žeirra.
8. gr. Réttur vinnandi kvenna til męšraverndar.
Ķ žvķ skyni aš tryggja, aš réttur vinnandi kvenna til verndar sé raunverulega nżttur, skuldbinda samningsašilar sig til:
1. aš kveša į um aš vinnandi konur taki sér leyfi fyrir og eftir fęšingu, samtals eigi skemmra en fjórtįn vikur, og njóti žęr žį orlofs, bóta almannatrygginga eša bóta śr opinberum sjóšum;
2. aš lķta svo į, aš ólöglegt sé aš vinnuveitandi segi konu upp störfum frį žvķ hśn tilkynnir vinnuveitanda um žungun sķna uns fęšingarorlofi hennar lżkur, eša aš hann segi henni upp störfum žannig aš uppsagnarfrestur renni śt į žvķ tķmabili;
3. aš kveša į um aš męšur meš börn į brjósti skuli eiga rétt į nęgum tķma til brjóstagjafar;
4. aš setja reglur um nęturvinnu žungašra kvenna, žeirra sem nżstignar eru af sęng og męšra meš börn į brjósti;
5. aš banna aš žungašar konur, žęr sem nżstignar eru af sęng eša męšur meš börn į brjósti séu lįtnar vinna nįmuvinnu nešanjaršar eša hverja ašra žį vinnu sem er ķ ešli sķnu hęttuleg, heilsuspillandi eša erfiš, og aš gera višeigandi rįšstafanir til aš tryggja rétt slķkra kvenna til atvinnu.
9. gr. Réttur til atvinnurįšgjafar.
Ķ žvķ skyni aš tryggja skilvirka beitingu réttarins til atvinnurįšgjafar skuldbinda samningsašilar sig til aš veita žjónustu eša efla hana, eftir žörfum, til žess aš ašstoša alla einstaklinga, einnig fatlaša, viš aš leysa śr mįlum sem varša starfsval og starfsframvindu, aš teknu tilliti til persónueinkenna hlutašeigandi og žess hvernig žau nżtast į vinnumarkaši; žessi ašstoš skal veitt aš kostnašarlausu börnum og ungmennum, aš meštöldum skólabörnum, sem og fulloršnum.
10. gr. Réttur til starfsmenntunar.
Ķ žvķ skyni aš tryggja skilvirka beitingu réttarins til starfsmenntunar skuldbinda samningsašilar sig til:
1. aš koma į fót eša efla, eftir žörfum, tęknimenntun og starfsmenntun til handa öllum einstaklingum, einnig fötlušum, ķ samrįši viš samtök vinnuveitenda og launžega, og aš gera žeim kleift aš öšlast ašgang aš ęšri tęknimenntun og hįskólamenntun į forsendum sem eingöngu eru byggšar į hęfni einstaklingsins;
2. aš koma į fót eša efla lęrlingakerfi og önnur nįmskerfi til žess aš žjįlfa pilta og stślkur til żmissa starfa;
3. aš koma į fót eša efla, eftir žörfum:
a. višeigandi og ašgengilega nįmsašstöšu fyrir fulloršna launžega;
b. sérstaka ašstöšu til endurmenntunar fyrir fulloršna launžega žegar žörf er į slķku vegna tęknižróunar eša nżrrar stefnu ķ atvinnumįlum;
4. aš sjį žeim sem hafa veriš atvinnulausir um langt skeiš fyrir endurmenntun eša bęta menntun žeirra og möguleika til endurašlögunar;
5. aš stušla aš žvķ aš sś ašstaša sem bżšst nżtist til fulls meš žvķ aš gera eftirfarandi rįšstafanir:
a. lękka eša fella nišur hvers kyns gjöld;
b. veita fjįrhagsašstoš žar sem viš į;
c. fella žann tķma, sem launžegi ver til višbótarnįms aš beišni vinnuveitanda mešan į rįšningu stendur, inn ķ venjulegan vinnutķma;
d. tryggja meš hęfilegu eftirliti, ķ samrįši viš samtök vinnuveitenda og launžega, skilvirkni lęrlingakerfis og annarra nįmskerfa fyrir unga launžega svo og almenna vernd ungra launžega.
11. gr. Réttur til heilsuverndar.
Ķ žvķ skyni aš tryggja skilvirka beitingu réttarins til heilsuverndar skuldbinda samningsašilar sig til žess aš gera višeigandi rįšstafanir, annašhvort beint eša ķ samvinnu viš opinberar stofnanir eša einkasamtök, sem miša mešal annars aš žvķ:
1. aš śtrżma orsökum vanheilsu eins og framast er unnt;
2. aš lįta ķ té rįšgjafar og fręšslužjónustu til heilsueflingar, enn fremur aš stušla aš aukinni įbyrgšartilfinningu einstaklinga ķ heilbrigšismįlum;
3. aš koma eins og framast er unnt ķ veg fyrir farsóttir, landlęga sjśkdóma og ašra sjśkdóma.
12. gr. Réttur til almannatrygginga.
Ķ žvķ skyni aš tryggja skilvirka beitingu réttarins til almannatrygginga skuldbinda samningsašilar sig til:
1. aš koma į fót eša višhalda almannatryggingakerfi;
2. aš halda uppi almannatryggingakerfi į višunandi stigi og jafnist žaš aš minnsta kosti į viš žaš sem er forsenda fullgildingar Evrópureglna um félagslegt öryggi;
3. aš leitast viš aš koma almannatryggingakerfi smįm saman į hęrra stig;
4. aš gera, meš višeigandi tvķhliša og marghliša samningum eša eftir öšrum leišum og meš fyrirvara um skilyršin sem sett eru ķ slķkum samningum, rįšstafanir til žess aš tryggja:
a. jafnręši milli eigin rķkisborgara og rķkisborgara annarra samningsašila hvaš varšar rétt til almannatrygginga, žar į mešal bótarétt samkvęmt lögum um almannatryggingar, hvernig sem žeir sem njóta verndar fęra sig į landsvęši samningsašilanna;
b. aš réttur til almannatrygginga fįist, aš honum sé haldiš og hann endurheimtur, til dęmis meš žvķ aš leggja saman trygginga eša starfstķmabil sem lokiš er samkvęmt löggjöf hvers samningsašila.
13. gr. Réttur til félagslegrar ašstošar og heilbrigšisžjónustu
Ķ žvķ skyni aš tryggja skilvirka beitingu réttarins til félagslegrar ašstošar og heilbrigšisžjónustu skuldbinda samningsašilar sig til:
1. aš tryggja nęgilega ašstoš til handa hverjum žeim sem hefur ónóg fjįrrįš og getur ekki aflaš sér fjįr af eigin rammleik eša eftir öšrum leišum, einkum meš žvķ aš fį greišslur śr bótakerfi almannatrygginga, og sé um veikindi aš ręša, aš tryggja honum žį umönnun sem naušsynleg er vegna įstands hans;
2. aš tryggja aš stjórnmįlaleg eša félagsleg réttindi žeirra sem slķkrar ašstošar njóta skeršist ekki af žeim sökum;
3. aš sjį til žess aš allir geti notiš rįšgjafar og persónulegrar ašstošar eftir žörfum hjį višeigandi opinberri eša einkarekinni žjónustu svo aš koma megi ķ veg fyrir skort, draga śr honum eša śtrżma, hvort sem ķ hlut eiga einstaklingar eša fjölskyldur žeirra;
4. aš beita įkvęšunum, sem um getur ķ 1., 2. og 3. mgr. žessarar greinar, ķ žįgu rķkisborgara annarra samningsašila, sem dvelja löglega į landsvęši žeirra, eins og um vęri aš ręša heimamenn, ķ samręmi viš samžykkt Evrópurķkja um framfęrslu og lęknishjįlp sem undirrituš var ķ Parķs 11. desember 1953.
14. gr. Réttur til aš njóta félagslegrar velferšaržjónustu.
Ķ žvķ skyni aš tryggja skilvirka beitingu réttarins til félagslegrar velferšaržjónustu skuldbinda samningsašilar sig til:
1. aš efla eša lįta ķ té žjónustu, sem byggist į žeim ašferšum sem tķškast ķ samfélagsžjónustu og stušlar aš velferš og žroska einstaklinga jafnt sem žjóšfélagshópa og aš ašlögun žeirra aš félagslegu umhverfi;
2. aš hvetja til žįtttöku einstaklinga og samtaka sjįlfbošališa eša annarra viš aš koma į fót og halda śti slķkri žjónustu.
15. gr. Réttur fatlašra til sjįlfstęšis, félagslegrar ašlögunar og žįtttöku ķ samfélaginu.
Ķ žvķ skyni aš tryggja fötlušum, įn tillits til aldurs žeirra eša ešlis og orsaka fötlunarinnar, skilvirka beitingu réttarins til sjįlfstęšis, félagslegrar ašlögunar og žįtttöku ķ samfélaginu, skuldbinda samningsašilar sig sérstaklega til:
1. aš gera naušsynlegar rįšstafanir til aš lįta fötlušum ķ té rįšgjöf, fręšslu og starfsmenntun innan ramma hins almenna kerfis, eftir žvķ sem unnt er, en sé žaš ekki unnt, fyrir milligöngu sérhęfšra stofnana, opinberra eša einkarekinna;
2. aš aušvelda fötlušum ašgang aš atvinnu meš öllum rįšum sem miša aš žvķ aš hvetja vinnuveitendur til žess aš rįša fatlaša og hafa žį ķ vinnu ķ venjulegu vinnuumhverfi og laga vinnuumhverfiš aš žörfum fatlašra eša, sé žess ekki kostur vegna ešlis fötlunarinnar, aš beita sér fyrir eša skapa vernduš störf meš hlišsjón af žvķ hvaš fötlunin er mikil. Ķ sumum tilvikum er naušsynlegt aš leita til sérhęfšra atvinnumišlana og stušningsžjónustu;
3. aš stušla aš fullri félagslegri ašlögun og žįtttöku fatlašra ķ samfélaginu, meš żmsum rįšum, meš žvķ mešal annars aš lįta žeim ķ té stoštęki ķ žvķ skyni aš sigrast į hindrunum viš tjįskipti og hreyfingu og greiša fyrir ašgangi aš samgöngutękjum, hśsnęši, menningarstarfi og tómstundaišju.
16. gr. Réttur fjölskyldunnar til félagslegrar, lagalegrar og efnahagslegrar verndar.
Ķ žvķ skyni aš tryggja žau skilyrši sem naušsynleg eru fullum žroska fjölskyldunnar, en hśn er hornsteinn samfélagsins, skuldbinda samningsašilar sig til aš efla efnahagslega, lagalega og félagslega vernd fjölskyldulķfsins meš rįšum į borš viš félagslegar bętur og fjölskyldubętur, skattareglur, byggingu hentugs fjölskylduhśsnęšis, ašstoš viš žį sem hafa nżlega stofnaš heimili og meš öšrum tiltękum rįšum.
17. gr. Réttur barna og ungmenna til félagslegrar, lagalegrar og efnahagslegrar verndar.
Ķ žvķ skyni aš tryggja skilvirka beitingu réttar barna og ungmenna til žess aš vaxa śr grasi ķ umhverfi, sem stušlar aš fullum žroska žeirra, lķkamlegum og vitsmunalegum, skuldbinda samningsašilar sig til aš gera allar višeigandi og naušsynlegar rįšstafanir, annašhvort meš beinum hętti eša ķ samvinnu viš opinber og einkarekin samtök, til žess:
1.
a. aš tryggja, meš hlišsjón af réttindum og skyldum foreldra, aš börn og ungmenni njóti žeirrar umönnunar, ašstošar, fręšslu og menntunar sem žau žarfnast, einkum meš žvķ aš sjį um aš koma į fót eša višhalda stofnunum og žjónustu sem žjóna žessum tilgangi meš fullnęgjandi hętti;
b. aš vernda börn og ungmenni gegn vanrękslu, ofbeldi og misnotkun;
c. aš veita börnum og ungmennum, sem eru tķmabundiš eša varanlega svipt stušningi fjölskyldu sinnar, vernd og sérstaka rķkisašstoš;
2. aš lįta börnum og ungmennum ķ té ókeypis grunnskóla og framhaldsskólafręšslu og hvetja žau jafnframt til reglulegrar skólasóknar.
18. gr. Réttur til aš stunda launaš starf į landsvęši annarra samningsašila.
Ķ žvķ skyni aš tryggja skilvirka beitingu réttarins til aš stunda launaš starf į landsvęši annarra samningsašila skuldbinda samningsašilar sig til:
1. aš beita gildandi reglum af vķšsżni;
2. aš einfalda gildandi formsatriši og draga śr eša fella nišur stimpilgjöld og önnur gjöld sem erlendum launžegum eša vinnuveitendum žeirra er gert aš greiša;
3. aš slaka hver um sig eša sameiginlega į reglum um rįšningu erlendra launžega;
og višurkenna:
4. rétt rķkisborgara sinna til žess aš fara śr landi ķ žvķ skyni aš stunda launaš starf į landsvęši annarra samningsašila.
19. gr. Réttur farandlaunžega og fjölskyldna žeirra į vernd og ašstoš.
Ķ žvķ skyni aš tryggja skilvirka beitingu réttar farandlaunžega og fjölskyldna žeirra į vernd og ašstoš į landsvęši annars samningsašila skuldbinda samningsašilar sig til:
1. aš višhalda, eša ganga śr skugga um aš višhaldiš sé, hęfilegri og ókeypis žjónustu til aš ašstoša slķka launžega, einkum viš aš afla réttra upplżsinga, og aš beita öllum tiltękum rįšum, eftir žvķ sem innlend lög og reglur heimila, til aš koma ķ veg fyrir villandi įróšur varšandi bśferlaflutninga milli landa;
2. aš gera višeigandi rįšstafanir ķ lögsagnarumdęmi sķnu til aš greiša fyrir brottför, ferš og móttöku žessara launžega og fjölskyldna žeirra, og tryggja žeim višeigandi heilbrigšisžjónustu, lęknisašstoš og góša hollustuhętti ķ lögsagnarumdęmi sķnu į mešan į feršinni stendur;
3. aš efla eftir atvikum samvinnu félagslegra žjónustustofnana, opinberra eša einkarekinna, bęši ķ landinu sem flutt er frį og žvķ sem flutt er til;
4. aš tryggja slķkum launžegum, sem dvelja löglega į landsvęši žeirra, kjör sem ekki eru lakari en kjör eigin rķkisborgara hvaš varšar eftirtalin atriši, aš žvķ marki sem lög og reglur fjalla um slķk mįl eša eru hįš eftirliti stjórnsżsluyfirvalda:
a. laun og önnur rįšningarkjör og vinnuskilyrši;
b. ašild aš stéttarfélögum og įvinning af kjarasamningum;
c. hśsnęši;
5. aš tryggja slķkum launžegum, sem dvelja löglega į landsvęši žeirra, jafngóš kjör og eigin rķkisborgurum hvaš varšar skatta, skyldur og gjöld sem lögš eru į vegna launžegans;
6. aš greiša eftir fremsta megni fyrir žvķ aš fjölskylda erlends launžega, sem hefur veriš heimiluš bśseta į landsvęšinu, geti sameinast;
7. aš tryggja aš slķkir launžegar, sem dvelja löglega į landsvęši žeirra, fįi sams konar mešferš og eigin rķkisborgarar viš mįlarekstur vegna atriša sem um getur ķ žessari grein;
8. aš tryggja aš slķkum launžegum, sem dvelja löglega į landsvęši žeirra, sé ekki vķsaš śr landi nema žeir stofni žjóšaröryggi ķ hęttu eša brjóti gegn almannahagsmunum eša sišgęši;
9. aš heimila aš slķkir launžegar millifęri innan löglegra marka žann hluta af tekjum sķnum og sparifé sem žeir kjósa;
10. aš lįta žį vernd og ašstoš, sem kvešiš er į um ķ žessari grein, einnig nį til farandlaunžega sem stunda sjįlfstęša starfsemi, aš žvķ marki sem slķkar rįšstafanir eiga viš;
11. aš stušla aš og greiša fyrir žvķ aš farandlaunžegum og fjölskyldum žeirra sé kennd žjóštunga vištökurķkisins, eša ein žeirra, séu žęr fleiri en ein;
12. aš stušla aš og greiša fyrir žvķ eftir fremsta megni aš börn farandlaunžegans fįi kennslu ķ móšurmįli hans.
20. gr. Réttur til sömu tękifęra og jafnręšis hvaš varšar starf og atvinnu įn mismununar vegna kynferšis.
Ķ žvķ skyni aš tryggja skilvirka beitingu réttarins til sömu tękifęra og jafnręšis hvaš varšar starf og atvinnu įn mismununar vegna kynferšis skuldbinda samningsašilar sig til aš višurkenna žann rétt og aš gera višeigandi rįšstafanir til aš tryggja eša efla framkvęmd hans į žeim svišum sem hér eru talin upp:
a. ašgangur aš atvinnu, starfsöryggi og endurašlögun aš atvinnulķfi;
b. atvinnurįšgjöf, menntun, endurmenntun og endurhęfing;
c. starfskjör og starfsskilyrši, žar meš talin launakjör;
d. framvinda starfsferils, žar meš talin stöšuhękkun.
21. gr. Réttur til upplżsinga og samrįšs.
Ķ žvķ skyni aš tryggja skilvirka beitingu réttar launžega til upplżsinga og samrįšs ķ fyrirtękinu skuldbinda samningsašilar sig til aš beita sér fyrir eša hvetja til rįšstafana sem geri launžegum eša fulltrśum žeirra kleift, ķ samręmi viš lög og venjur ķ landinu:
a. aš fį reglulega eša žegar žaš hentar aušskildar upplżsingar um efnahagslega og fjįrhagslega stöšu fyrirtękisins sem žeir starfa hjį, žó meš žeim fyrirvara aš tilteknar upplżsingar sem gętu skašaš fyrirtękiš séu hįšar trśnaši eša verši ekki veittar; og
b. aš hafa tķmanlega samrįš um įkvaršanir sem veriš er aš taka og gętu veriš afdrifarķkar fyrir hagsmuni launžega, einkum žęr įkvaršanir sem gętu haft mikil įhrif į starfsmannahald fyrirtękisins.
22. gr. Réttur til aš taka žįtt ķ aš móta og bęta vinnuskilyrši og vinnuumhverfi ķ fyrirtękinu.
Ķ žvķ skyni aš tryggja skilvirka beitingu réttar launžega til aš taka žįtt ķ aš móta og bęta vinnuskilyrši og vinnuumhverfi ķ fyrirtękinu skuldbinda samningsašilar sig til žess aš samžykkja eša stušla aš ašgeršum sem gera launžegum eša fulltrśum žeirra kleift, ķ samręmi viš lög og venjur ķ landinu, aš taka žįtt ķ:
a. aš móta og bęta vinnuskilyrši, vinnuskipulag og vinnuumhverfi;
b. heilsuvernd og öryggismįlum ķ fyrirtękinu;
c. skipulagi félagslegrar og félagsmenningarlegrar žjónustu og ašstöšu ķ fyrirtękinu;
d. eftirliti meš žvķ aš fariš sé eftir reglum į žessum svišum.
23. gr. Réttur aldrašra til félagslegrar verndar.
Ķ žvķ skyni aš tryggja skilvirka beitingu réttar aldrašra til félagslegrar verndar skuldbinda samningsašilar sig til aš samžykkja eša stušla aš višeigandi ašgeršum, hvort heldur meš beinum hętti eša ķ samvinnu viš opinber eša einkarekin samtök, sem miša einkum aš žvķ:
– aš gera öldrušum kleift aš vera žįtttakendur ķ samfélaginu eins lengi og unnt er, meš eftirtöldum rįšum:
a. tekjum sem nęgja žeim til aš lifa meš reisn og taka virkan žįtt ķ opinberu lķfi, félagslķfi og menningarlķfi;
b. aš veita žeim upplżsingar um žjónustu og ašstöšu sem öldrušum stendur til boša og möguleika žeirra til žess aš fęra sér slķkt ķ nyt;
– aš gera öldrušum kleift aš velja sér lķfsstķl og lifa sjįlfstęšu lķfi ķ eigin umhverfi eins lengi og žeir hafa vilja og getu til, meš eftirtöldum rįšum:
a. aš śtvega žeim hśsnęši sem samręmist žörfum žeirra og heilsufari eša višeigandi ašstoš til žess aš gera lagfęringar į eigin hśsnęši;
b. aš sjį žeim fyrir heilsugęslu og žjónustu ķ samręmi viš heilsufar;
– aš tryggja öldrušum sem dvelja į stofnunum stušning viš hęfi, žó meš viršingu fyrir einkalķfi žeirra og žįtttöku ķ įkvöršunum sem varša lķfsskilyrši į stofnuninni.
24. gr. Réttur launžega til verndar ef žeir missa starf sitt.
Ķ žvķ skyni aš tryggja skilvirka beitingu réttar launžega til verndar ef žeir missa starf sitt skuldbinda samningsašilar sig til aš višurkenna:
a. rétt allra launžega til žess aš žeim sé ekki sagt upp störfum įn žess aš fyrir žvķ liggi gildar įstęšur sem varša getu žeirra eša hįtterni eša helgast af rekstraržörfum fyrirtękisins, starfsstöšvarinnar eša stofnunarinnar;
b. rétt žeirra launžega, sem sagt er upp störfum įn gildrar įstęšu, til sanngjarna bóta eša annarra višunandi śrbóta.
Ķ žvķ augnamiši skuldbinda samningsašilar sig aš tryggja, aš launžegi, sem telur aš sér hafi veriš sagt upp įn gildrar įstęšu, eigi rétt til žess aš įfrżja mįli sķnu til hlutlauss ašila.
25. gr. Réttur launžega til žess aš eiga tryggšar kröfur ef vinnuveitandi veršur ógjaldfęr.
Ķ žvķ skyni aš tryggja skilvirka beitingu réttar launžega til žess aš eiga tryggšar kröfur ef vinnuveitandi veršur ógjaldfęr skuldbinda samningsašilar sig til aš kveša į um aš kröfur launžega vegna starfssamninga eša vinnuréttarsambands séu tryggšar af žar til bęrri stofnun eša meš öšrum skilvirkum verndarśrręšum.
26. gr. Réttur til aš starfa meš reisn.
Ķ žvķ skyni aš tryggja skilvirka beitingu réttar allra launžega til žess aš sjį ekki sjįlfsviršingu sinni misbošiš ķ starfi skuldbinda samningsašilar sig, ķ samrįši viš samtök vinnuveitenda og launžega, til žess:
1. aš efla vitund og upplżsingar um og forvarnir gegn kynferšislegri įreitni į vinnustaš eša ķ tengslum viš starfiš og aš neyta allra tiltękra rįša til žess aš verja launžega gegn slķku hįtterni;
2. aš efla vitund og upplżsingar um og forvarnir gegn žrįlįtum og įmęlisveršum eša augljóslega neikvęšum og meišandi athöfnum, sem beinast aš tilteknum launžegum į vinnustaš eša ķ tengslum viš starfiš, og aš neyta allra tiltękra rįša til žess aš verja launžega gegn slķku hįtterni.
27. gr. Réttur launžega, sem bera įbyrgš į fjölskyldu, til sömu tękifęra og jafnręšis.
Ķ žvķ skyni aš tryggja beitingu réttar launžega af bįšum kynjum, sem bera įbyrgš į fjölskyldu, til sömu tękifęra og jafnręšis, og aš žeir njóti slķks til jafns viš ašra launžega skuldbinda samningsašilar sig til žess:
1. aš gera višeigandi rįšstafanir til žess:
a. aš gera launžegum, sem bera įbyrgš į fjölskyldu, kleift aš hefja störf og halda žeim įfram, og enn fremur aš hefja störf aš nżju eftir fjarveru vegna žeirrar įbyrgšar, og einnig aš gera rįšstafanir sem varša atvinnurįšgjöf og starfsmenntun;
b. aš taka miš af žörfum žeirra varšandi starfsskilyrši og almannatryggingar;
c. aš koma į fót eša auka žjónustu, opinbera eša einkarekna, einkum dagvistun barna og barnagęslu;
2. aš sjį til žess aš annaš hvort foreldranna eigi žess kost, aš loknu fęšingarorlofi, aš taka sér foreldraleyfi til žess aš annast barniš og skal lengd slķks leyfis og skilyrši žess rįšast af landslögum, kjarasamningum eša venju;
3. aš tryggja aš fjölskylduįbyrgš verši ekki ein sér talin gild įstęša til uppsagnar.
28. gr. Réttur fulltrśa launžega til verndar ķ fyrirtękinu og ašstaša sem žeim skal lįtin ķ té.
Ķ žvķ skyni aš tryggja skilvirka beitingu réttar fulltrśa launžega til žess aš sinna störfum sķnum skuldbinda samningsašilar sig til aš tryggja aš ķ fyrirtękinu:
a. njóti žeir skilvirkrar verndar gegn athöfnum sem valda žeim tjóni, mešal annars uppsögn sem rekja mį til stöšu žeirra og starfa sem fulltrśar launžega ķ fyrirtękinu;
b. sé žeim lįtin ķ té sś ašstaša sem žeir žurfa į aš halda til aš geta sinnt störfum sķnum fljótt og vel, aš teknu tilliti til vinnumarkašarins ķ viškomandi landi og žarfa viškomandi fyrirtękis, stęršar žess og umsvifa.
29. gr. Réttur til upplżsinga og samrįšs viš framkvęmd hópuppsagna.
Ķ žvķ skyni aš tryggja skilvirka beitingu réttar launžega til upplżsinga og samrįšs žegar kemur til hópuppsagna skuldbinda samningsašilar sig til aš tryggja aš vinnuveitendur upplżsi og hafi samrįš viš fulltrśa launžega, meš góšum fyrirvara įšur en til slķkra hópuppsagna kemur, um leišir til žess aš koma ķ veg fyrir hópuppsagnir eša draga śr fjölda žeirra og milda afleišingarnar, mešal annars meš žvķ aš beita jafnframt félagslegum śrręšum sem miša einkum aš ašstoš viš endurrįšningu eša endurmenntun viškomandi launžega.
30. gr. Réttur til verndar gegn fįtękt og félagslegri śtskśfun.
Ķ žvķ skyni aš tryggja skilvirka beitingu réttarins til verndar gegn fįtękt og félagslegri śtskśfun skuldbinda samningsašilar sig til:
a. aš gera rįšstafanir innan ramma samręmdrar heildarstefnu til žess aš stušla aš žvķ aš žeir sem bśa viš félagslega śtskśfun eša fįtękt eša eiga žaš į hęttu svo og fjölskyldur žeirra fįi greišan ašgang mešal annars aš atvinnu, hśsnęši, menntun, fręšslu, menningu, félagslegri ašstoš og heilbrigšisžjónustu;
b. aš endurskoša žessar rįšstafanir ķ žvķ skyni aš ašlaga žęr ef žörf krefur.
31. gr. Réttur til hśsnęšis.
Ķ žvķ skyni aš tryggja skilvirka beitingu réttarins til hśsnęšis skuldbinda samningsašilar sig til aš gera rįšstafanir sem miša aš žvķ:
1. aš stušla aš ašgangi aš višunandi hśsnęši;
2. aš koma ķ veg fyrir og draga śr hśsnęšisleysi ķ žvķ skyni aš śtrżma žvķ smįm saman;
3. aš gera hśsnęšisverš višrįšanlegt fyrir žį sem hafa ónóg fjįrrįš.
III. hluti.
Grein A. Skuldbindingar.
1. Meš fyrirvara um įkvęši greinar B hér į eftir skuldbindur sérhver samningsašili sig til:
a. aš lķta į I. hluta žessa sįttmįla sem yfirlżsingu um žau markmiš sem hann muni stefna aš meš öllum tiltękum rįšum, eins og segir ķ inngangsoršum žess hluta;
b. aš lķta svo į aš hann sé bundinn af aš minnsta kosti sex af eftirtöldum nķu greinum ķ II. hluta žessa sįttmįla: 1., 5., 6., 7., 12., 13., 16., 19. og 20.;
c. aš lķta svo į aš til višbótar sé hann bundinn af tilteknum fjölda greina eša tölusettra mįlsgreina ķ II. hluta sįttmįlans aš eigin vali, svo fremi aš heildarfjöldi greina eša tölusettra mįlsgreina, sem hann er bundinn af, sé ekki minni en sextįn greinar eša sextķu og žrjįr tölusettar mįlsgreinar.
2. Greinarnar eša tölusettu mįlsgreinarnar, sem valdar eru samkvęmt b- og c-liš žessarar greinar, skulu tilkynntar framkvęmdastjóra Evrópurįšsins viš afhendingu skjals til fullgildingar, višurkenningar eša samžykkis.
3. Hver samningsašili getur sķšar lżst yfir meš tilkynningu til framkvęmdastjóra Evrópurįšsins aš hann lķti svo į aš hann sé bundinn af žeim greinum og tölusettu mįlsgreinum II. hluta sįttmįlans, sem enn hafa ekki veriš samžykktar ķ samręmi viš 1. mgr. žessarar greinar. Sķšari skuldbindingar teljast óašskiljanlegur hluti fullgildingar, višurkenningar eša samžykkis og skulu hafa sama gildi frį og meš fyrsta degi nęsta mįnašar eftir aš lišinn er einn mįnušur frį dagsetningu tilkynningar.
4. Sérhver samningsašili skal halda śti vinnueftirlitskerfi sem hęfir ašstęšum ķ landinu.
Grein B. Tengsl viš félagsmįlasįttmįla Evrópu og višbótarbókun frį 1988.
1. Enginn ašili aš félagsmįlasįttmįla Evrópu eša višbótarbókuninni frį 5. maķ 1988 mį fullgilda, višurkenna eša samžykkja žennan sįttmįla nema hann telji sig aš minnsta kosti bundinn af žeim įkvęšum, sem svara til įkvęša félagsmįlasįttmįla Evrópu, og, žar sem viš į, žeirrar višbótarbókunar sem hann var bundinn af.
2. Višurkenning skuldbindinga samkvęmt einhverju įkvęša žessa sįttmįla skal frį gildistökudegi slķkra skuldbindinga gagnvart hlutašeigandi ašila leiša til žess aš samsvarandi įkvęši félagsmįlasįttmįla Evrópu og, žar sem viš į, įkvęši višbótarbókunar frį 1988 falla śr gildi gagnvart hlutašeigandi ašila ef sį ašili er bundinn af fyrrnefnda skjalinu eša bįšum skjölunum.
IV. hluti.
Grein C. Eftirlit meš framkvęmd žeirra skuldbindinga sem felast ķ žessum sįttmįla.
Framkvęmd lögbundinna skuldbindinga, sem felast ķ žessum sįttmįla, skal vera hįš sama eftirliti og félagsmįlasįttmįli Evrópu.
Grein D. Kęrur hópa.
1. Įkvęši žessarar višbótarbókunar viš félagsmįlasįttmįla Evrópu, žar sem kvešiš er į um kerfi fyrir kęrur hópa, skulu gilda um skuldbindingarnar sem žessi sįttmįli tekur til og eiga viš rķkin sem hafa fullgilt téša bókun.
2. Sérhvert rķki, sem ekki er bundiš af žeirri višbótarbókun viš félagsmįlasįttmįla Evrópu, žar sem kvešiš er į um kerfi fyrir kęrur hópa, getur, viš afhendingu skjals til fullgildingar, višurkenningar eša samžykkis vegna žessa sįttmįla eša hvenęr sem er sķšar, lżst yfir meš tilkynningu til framkvęmdastjóra Evrópurįšsins aš žaš samžykki eftirlit meš skuldbindingum sķnum samkvęmt žessum sįttmįla ķ samręmi viš žį mįlsmešferš sem kvešiš er į um ķ téšri bókun.
V. hluti.
Grein E. Jafnręši.
Žau réttindi, sem um getur ķ žessum sįttmįla, skulu tryggš įn mismununar af neinu tagi svo sem į grundvelli kynžįttar, litarhįttar, kynferšis, tungumįls, trśarbragša, stjórnmįlaskošana eša annarra skošana, žjóšernis eša žjóšfélagsstöšu, heilsufars, tengsla viš minnihlutahóp, uppruna eša annarrar stöšu.
Grein F. Undanžįgur vegna styrjaldar eša neyšarįstands.
1. Į tķmum styrjaldar eša annars neyšarįstands, sem ógnar tilveru žjóšar, er sérhverjum samningsašila heimilt aš grķpa til rįšstafana, sem vķkja frį skuldbindingum hans samkvęmt žessum sįttmįla, aš žvķ marki sem brżn naušsyn krefur, enda stangist slķkar rįšstafanir ekki į viš ašrar skuldbindingar hans aš žjóšarétti.
2. Sérhver samningsašili, sem hefur nżtt sér žennan rétt til undanžįgu, skal innan hęfilegs frests gera framkvęmdastjóra Evrópurįšsins fulla grein fyrir žeim rįšstöfunum, sem geršar hafa veriš, og įstęšunum sem liggja aš baki žeim. Enn fremur skal hann tilkynna framkvęmdastjóranum um žaš žegar slķkar rįšstafanir falla śr gildi og žau įkvęši sįttmįlans, sem hann hefur samžykkt, koma aftur til framkvęmda aš fullu.
Grein G. Takmarkanir
1. Žegar réttindi og meginreglur, sem um getur ķ I. hluta, hafa veriš framkvęmdar aš fullu skulu žęr og skilvirk beiting žeirra samkvęmt žvķ sem kvešiš er į um ķ II. hluta, ekki hįšar neinum takmörkunum eša hömlum öšrum en žeim, sem tilgreindar eru ķ fyrrnefndum hlutum, aš frįtöldum žeim, sem eru lögbošnar og naušsynlegar ķ lżšręšisžjóšfélagi til verndar réttindum og frelsi annarra, eša til verndar almannahagsmunum, žjóšaröryggi, almannaheilbrigši eša sišferši.
2. Žeim takmörkunum sem heimilt er samkvęmt žessum sįttmįla aš setja réttindum žeim og skuldbindingum sem hann tekur til mį ekki beita ķ neinum tilgangi öšrum en žeim sem męlt er fyrir um.
Grein H. Tengsl milli sįttmįlans og landslaga eša millirķkjasamninga.
Įkvęši žessa sįttmįla hafa ekki įhrif į žau įkvęši ķ landslögum eša tvķhliša og marghliša samningum sem žegar eru ķ gildi eša kunna aš öšlast gildi og hagstęšari eru žeim sem verndarinnar njóta.
Grein I. Framkvęmd skuldbindinga.
1. Meš fyrirvara um žęr framkvęmdarašferšir, sem męlt er fyrir um ķ 1. til 31. gr. ķ II. hluta žessa sįttmįla, skulu višeigandi įkvęši žeirra koma til framkvęmda meš:
a. lögum eša reglum;
b. samningum vinnuveitenda eša samtaka vinnuveitenda viš samtök launžega;
c. samžęttingu beggja ofangreindra ašferša;
d. öšrum tiltękum rįšum.
2. Framkvęmd skuldbindinga, sem kvešiš er į um ķ 2. gr. (1., 2., 3., 4., 5. og 7. mgr.), 7. gr. (4., 6. og 7. mgr.), 10. gr. (1., 2., 3. og 5. mgr.) og 21. og 22. gr. ķ II. hluta žessa sįttmįla, skal teljast fullnęgjandi ef įkvęšunum er beitt ķ samręmi viš 1. mgr. žessarar greinar aš žvķ er varšar mikinn meirihluta hlutašeigandi launžega.
Grein J. Breytingar.
1. Allar breytingar į I. og II. hluta žessa sįttmįla ķ žeim tilgangi aš rżmka réttindin sem tryggš eru meš žessum sįttmįla, og allar breytingar į III. og IV. hluta, sem samningsašili eša stjórnarnefndin leggur fram, skulu sendar framkvęmdastjóra Evrópurįšsins, og kemur framkvęmdastjórinn žeim įleišis til samningsašila žessa sįttmįla.
2. Stjórnarnefndin skal taka til athugunar allar breytingar, sem lagšar eru til ķ samręmi viš įkvęši mįlsgreinarinnar hér aš framan, og leggja samžykktan texta fyrir rįšherranefndina til stašfestingar aš höfšu samrįši viš žingiš. Žegar rįšherranefndin hefur stašfest textann er honum komiš įleišis til samningsašilanna til višurkenningar.
3. Allar breytingar į I. og II. hluta žessa sįttmįla öšlast gildi, gagnvart žeim ašilum sem hafa višurkennt žęr fyrsta dag nęsta mįnašar eftir aš lišinn er einn mįnušur frį žvķ, aš žrķr ašilar hafa tilkynnt framkvęmdastjóranum aš žeir hafi višurkennt žęr. Hśn öšlast gildi gagnvart žeim ašilum, sem višurkenna breytinguna sķšar, fyrsta dag nęsta mįnašar eftir aš lišinn er mįnušur frį žvķ, aš hlutašeigandi ašili hefur tilkynnt framkvęmdastjóranum aš hann hafi višurkennt hana.
4. Allar breytingar į III. til VI. hluta žessa sįttmįla öšlast gildi fyrsta dag nęsta mįnašar eftir aš lišinn er mįnušur frį žvķ aš allir ašilar hafa tilkynnt framkvęmdastjóranum aš žeir hafi višurkennt žęr.
VI. hluti.
Grein K. Undirritun, fullgilding og gildistaka.
1. Sįttmįli žessi skal lagšur fram til undirritunar fyrir ašildarrķki Evrópurįšsins meš fyrirvara um fullgildingu, višurkenningu eša samžykki. Skjöl til fullgildingar, višurkenningar eša samžykkis skulu afhent framkvęmdastjóra Evrópurįšsins til vörslu.
2. Sįttmįli žessi öšlast gildi fyrsta dag nęsta mįnašar eftir aš lišinn er einn mįnušur frį žvķ aš žrjś ašildarrķki Evrópurįšsins lżsa sig samžykk žvķ aš vera bundin af sįttmįla žessum ķ samręmi viš įkvęši undanfarandi mįlsgreinar.
3. Sįttmįli žessi öšlast gildi gagnvart hverju ašildarrķki, sem sķšar lżsir sig samžykkt žvķ aš vera bundiš af honum, fyrsta dag nęsta mįnašar eftir aš lišinn er einn mįnušur frį žvķ aš skjal til fullgildingar, višurkenningar eša samžykkis er afhent til vörslu.
Grein L. Landsvęši er sįttmįlinn tekur til.
1. Sįttmįli žessi skal taka til heimalandsvęšis hvers samningsašila um sig. Hver undirritunarašila getur viš undirritun eša žegar skjal hans til fullgildingar, višurkenningar eša samžykkis er afhent til vörslu, tilgreint ķ yfirlżsingu til framkvęmdastjóra Evrópurįšsins hvaša landsvęši skuli teljast heimalandsvęši hans ķ žessu tilliti.
2. Hver undirritunarašili getur viš undirritun eša žegar skjal hans til fullgildingar, višurkenningar eša samžykkis er afhent til vörslu, eša hvenęr sem er sķšar, lżst žvķ yfir meš tilkynningu til framkvęmdastjóra Evrópurįšsins aš sįttmįlinn skuli aš öllu leyti eša aš hluta taka til landsvęšis eša landsvęša utan heimalandsvęšis sem tilgreind eru ķ téšri yfirlżsingu, enda fari undirritunarašilinn meš utanrķkismįl fyrir žaš eša žau eša beri įbyrgš į žeim. Undirritunarašili skal tilgreina ķ yfirlżsingunni hvaša greinar eša mįlsgreinar ķ II. hluta sįttmįla žessa žaš samžykki aš skuli vera bindandi aš žvķ er varšar žau landsvęši sem nefnd eru ķ yfirlżsingunni.
3. Sįttmįli žessi skal öšlast gildi aš žvķ er varšar landsvęšiš eša landsvęšin, sem um getur ķ įšurnefndri yfirlżsingu, fyrsta dag nęsta mįnašar eftir aš lišinn er einn mįnušur frį žvķ aš framkvęmdastjóranum berst tilkynning um slķka yfirlżsingu.
4. Hver ašili getur lżst žvķ yfir sķšar meš tilkynningu til framkvęmdastjóra Evrópurįšsins aš hann samžykki, aš žvķ er varšar eitt eša fleiri landsvęši sem sįttmįli žessi hefur veriš lįtinn nį til samkvęmt 2. mgr. žessarar greinar, aš žęr greinar eša žęr tölusettu mįlsgreinar, sem hann hefur ekki žegar samžykkt fyrir žaš eša žau landsvęši, skuli vera bindandi. Slķkar skuldbindingar, sem sķšar er stofnaš til, skulu teljast óašskiljanlegur hluti upprunalegrar yfirlżsingar aš žvķ er viškomandi landsvęši varšar og skulu hafa sama gildi fyrsta dag nęsta mįnašar eftir aš lišinn er einn mįnušur frį žvķ aš framkvęmdastjóranum berst tilkynning um slķka yfirlżsingu.
Grein M. Uppsögn.
1. Hver samningsašili getur einungis sagt upp sįttmįla žessum aš lišnum fimm įrum frį gildistöku sįttmįlans aš žvķ er hann varšar eša ķ lok hvers tveggja įra tķmabils eftir žaš og ķ hverju tilviki eftir aš hafa tilkynnt framkvęmdastjóra Evrópurįšsins žaš meš sex mįnaša fyrirvara og skal hann tilkynna žaš hinum samningsašilunum.
2. Hver samningsašili getur, ķ samręmi viš įkvęši undanfarandi mįlsgreinar, sagt upp sérhverri grein eša mįlsgrein ķ II. hluta žessa sįttmįla sem hann hefur samžykkt, aš žvķ tilskildu aš greinarnar eša mįlsgreinarnar, sem viškomandi samningsašili er bundinn af, séu aldrei fęrri en sextįn ķ fyrra tilvikinu og sextķu og žrjįr ķ sķšara tilvikinu og aš žvķ tilskildu aš ķ žessum fjölda greina eša mįlsgreina séu įfram žęr greinar sem samningsašilinn valdi śr žeim sem vitnaš er sérstaklega til ķ b-liš 1. mgr. greinar A.
3. Hver samningsašili getur sagt upp sįttmįla žessum eša sérhverri grein eša mįlsgrein ķ II. hluta sįttmįlans, samkvęmt žeim skilmįlum sem tilgreindir eru ķ 1. mgr. žessarar greinar, aš žvķ er varšar hvert žaš landsvęši sem téšur sįttmįli tekur til, samkvęmt yfirlżsingu sem gefin hefur veriš ķ samręmi viš 2. mgr. greinar L.
Grein N. Višauki.
Višbętirinn viš sįttmįla žennan skal vera óašskiljanlegur hluti hans.
Grein O. Tilkynningar.
Framkvęmdastjóri Evrópurįšsins skal tilkynna ašildarrķkjum Evrópurįšsins og ašalframkvęmdastjóra Alžjóšavinnumįlastofnunarinnar um:
a. hverja undirritun,
b. afhendingu hvers skjals til fullgildingar, višurkenningar eša samžykkis,
c. hvern gildistökudag sįttmįla žessa ķ samręmi viš grein K,
d. hverja yfirlżsingu sem gefin er viš beitingu greinar A (2. og 3. mgr.), greinar D (1. og 2. mgr.), greinar F (2. mgr.) og greinar L (1., 2., 3. og 4. mgr.),
e. hverja breytingu ķ samręmi viš grein J,
f. hverja uppsögn ķ samręmi viš grein M,
g. hverja ašra gerš, tilkynningu eša oršsendingu varšandi sįttmįla žennan.
Žessu til stašfestu hafa undirritašir, sem til žess hafa fullt umboš, undirritaš žessa endurskošušu śtgįfu sįttmįlans.
Gjört ķ Strassborg 3. maķ 1996 ķ einu eintaki į ensku og frönsku sem veršur afhent til vörslu ķ skjalasafni Evrópurįšsins og eru bįšir textarnir jafngildir. Framkvęmdastjóri Evrópurįšsins skal lįta hverju ašildarrķki Evrópurįšsins og ašalframkvęmdastjóra Alžjóšavinnumįlastofnunarinnar ķ té stašfest endurrit.
Višauki viš endurskošaša śtgįfu félagsmįlasįttmįla Evrópu.
Gildissviš endurskošašrar śtgįfu félagsmįlasįttmįla Evrópu gagnvart žeim sem hann verndar.
1. Meš fyrirvara um 4. mgr. 12. gr. og 4. mgr. 13. gr. gilda 1. til 17. gr. og 20. til 31. gr. ekki um śtlendinga, nema žeir séu rķkisborgarar annarra samningsašila meš löglega bśsetu eša ķ fastri vinnu į landsvęši viškomandi samningsašila, žó žannig aš žessar greinar ber aš tślka meš tilliti til įkvęša 18. og 19. gr. sįttmįlans.
Slķk tślkun kemur ekki ķ veg fyrir aš hvaša samningsašili sem er geti rżmkaš hlišstęš réttindi svo aš žau nįi til annarra einstaklinga.
2. Sérhver samningsašili skal veita flóttamönnum, eins og žeir eru skilgreindir ķ samningnum um réttarstöšu flóttamanna, sem undirritašur var ķ Genf 28. jślķ 1951, og ķ bókuninni frį 31. janśar 1967, sem dvelja löglega į landsvęši hans, eins góš kjör og unnt er, og aldrei lakari en kvešiš er į um ķ skuldbindingum sem samningsašilinn hefur samžykkt meš samningnum frį 1951 og öšrum alžjóšasamningum sem gilda um flóttamenn.
3. Sérhver samningsašili skal veita rķkisfangslausum mönnum, samkvęmt skilgreiningu New York-sįttmįlans frį 28. september 1954 um réttarstöšu rķkisfangslausra manna, sem dvelja löglega į landsvęši hans, eins góš kjör og unnt er, og aldrei lakari en kvešiš er į um ķ skuldbindingum sem samningsašilinn hefur samžykkt meš téšu skjali og öšrum alžjóšasamningum sem gilda um rķkisfangslausa menn.
18. mgr. I. hluta og 1. mgr. 18. gr. II. hluta.
Litiš er svo į aš žessi įkvęši varši ekki komu til landsvęšis samningsašilanna og hafi ekki įhrif į įkvęši Evrópusamningsins um stašfestu sem undirritašur var ķ Parķs 13. desember 1955.
II. hluti.
2. mgr. 1. gr.
Žetta įkvęši ber hvorki aš tślka sem bann viš öryggisįkvęši eša venju stéttarfélaga né višurkenningu į slķkum įkvęšum eša venjum.
6. mgr. 2. gr.
Ašilar geta įkvešiš aš žetta įkvęši skuli ekki gilda:
a. um launžega meš samning eša vinnuréttarsamband sem gildir alls ķ einn mįnuš eša skemur og/eša meš įtta stunda vinnuviku eša skemmri;
b. žegar samningurinn eša vinnuréttarsambandiš er ķ ešli sķnu óformlegt og/eša sértękt, aš žvķ tilskildu, žegar svo hįttar til, aš hlutlęg rök séu fyrir žvķ aš įkvęšinu sé ekki beitt.
4. mgr. 3. gr.
Litiš er svo į aš hlutverk, skipulag og rekstrarskilyrši slķkrar žjónustu skuli, hvaš žetta įkvęši varšar, įkvešin meš innlendum lögum eša reglum, kjarasamningum eša öšrum žeim leišum sem henta žykja ķ hverju landi.
4. mgr. 4. gr.
Žetta įkvęši ber aš skilja svo aš meš žvķ sé ekki lagt bann viš tafarlausum brottrekstri vegna alvarlegs brots.
5. mgr. 4. gr.
Litiš er svo į aš samningsašili geti tekiš į sig skuldbindingarnar sem tilgreindar eru ķ žessari mįlsgrein ef hann bannar meš lögum, kjarasamningum eša meš dómsśrskurši aš frįdrįttur į launum alls žorra launžega sé bannašur, aš frįtöldum žeim einum sem falla ekki undir slķkar geršir.
4. mgr. 6. gr.
Litiš er svo į aš samningsašilar geti hver fyrir sig sett lög um neytingu verkfallsréttar aš žvķ tilskildu aš takmarkanir sem žar kunna aš vera settar žeim rétti megi réttlęta meš hlišsjón af grein G.
2. mgr. 7. gr.
Žetta įkvęši hindrar ekki aš samningsašilar kveši į um žaš ķ lögum sķnum aš börn og ungmenni sem ekki hafa nįš lįgmarksaldri megi vinna, enda sé slķk vinna alveg naušsynleg vegna starfsmenntunar žeirra og innt af hendi ķ samręmi viš fyrirmęli lögbęrra yfirvalda og rįšstafanir geršar til žess aš vernda heilsu og öryggi barnanna og ungmennanna.
8. mgr. 7. gr.
Litiš er svo į aš samningsašili hafi gengist undir skuldbindingarnar sem tilgreindar eru ķ žessari mįlsgrein ef hann setur ķ anda žeirra skuldbindinga lagaįkvęši žess efnis aš allur žorri barna og ungmenna undir įtjįn įra aldri skuli ekki rįšinn til žess aš vinna nęturvinnu.
2. mgr. 8. gr.
Žetta įkvęši ber ekki aš tślka sem algilt bann. Til dęmis mį gera undantekningar frį žvķ ķ eftirtöldum tilvikum:
a. ef hin vinnandi kona hefur brotiš svo af sér aš réttlętanlegt er aš rjśfa vinnuréttarsambandiš;
b. ef rekstri viškomandi fyrirtękis er hętt;
c. ef rįšningartķminn, sem tilgreindur er ķ starfssamningi, er lišinn.
4. mgr. 12. gr.
Oršin „og meš fyrirvara um skilyršin sem sett eru ķ slķkum samningum“ ķ inngangi mįlsgreinarinnar vķsa mešal annars til žess, aš hvaš varšar bętur sem eru óhįšar öllum tryggingaišgjöldum geti samningsašili fariš fram į aš slķkar bętur séu ekki greiddar rķkisborgurum annarra samningsašila fyrr en aš loknum tilteknum bśsetutķma.
4. mgr. 13. gr.
Rķkisstjórnir, sem eiga ekki ašild aš samžykkt Evrópurķkja um framfęrslu og lęknishjįlp, geta fullgilt sįttmįlann hvaš varšar žessa mįlsgrein, aš žvķ tilskildu aš žeir veiti rķkisborgurum annarra samningsašila réttindi ķ samręmi viš įkvęši téšs sįttmįla.
16. gr.
Litiš er svo į aš verndin, sem veitt er meš žessu įkvęši, nįi einnig til fjölskyldna einstęšra foreldra.
17. gr.
Litiš er svo į aš žetta įkvęši nįi til einstaklinga yngri en įtjįn įra, nema žvķ ašeins aš gildandi lög kveši į um lęgri lögręšisaldur, meš fyrirvara žó um önnur sértęk įkvęši sįttmįlans, einkum 7. gr.
Žessu įkvęši fylgir ekki kvöš um aš tryggja skyldunįm fram aš fyrrgreindum aldri.
6. mgr. 19. gr.
Hvaš varšar beitingu žessa įkvęšis nęr oršasambandiš „fjölskylda erlends launžega“ aš minnsta kosti til maka launžegans og ógiftra barna, aš žvķ tilskildu aš hin sķšarnefndu teljist ólögrįša ķ vištökurķkinu og aš žau séu į framfęri erlenda launžegans.
20. gr.
1. Litiš er svo aš į heimilt sé aš undanskilja frį gildissviši žessarar greinar almannatryggingamįl og önnur įkvęši sem varša atvinnuleysisbętur, ellilķfeyri og eftirlifendabętur.
2. Įkvęši um vernd kvenna, einkum meš tilliti til mešgöngu, barnsburšar og umönnunar nżbura, teljast ekki til mismununar samkvęmt žessari grein.
3. Žrįtt fyrir žessa grein er heimilt aš samžykkja sérstakar rįšstafanir ķ žvķ skyni aš ryšja śr vegi raunverulegu misrétti.
4. Heimilt er aš undanskilja frį gildissviši žessarar greinar eša tiltekinna įkvęša hennar störf, sem ešlis sķns vegna eša ašstęšna er ašeins hęgt aš fela einstaklingum af tilteknu kyni. Žetta įkvęši ber ekki aš tślka svo aš samningsašilar skuli tķunda ķ lögum og reglum žau störf sem ešlis sķns vegna eša ašstęšna er ašeins hęgt aš fela einstaklingum af tilteknu kyni.
21. og 22. gr.
1. Hvaš varšar beitingu žessara greina merkir hugtakiš „fulltrśar launžega“ einstaklinga sem eru višurkenndir sem slķkir aš lögum eša venjum ķ landinu.
2. Auk laga og reglna nęr hugtakiš „lög eša venjur ķ landinu“, eftir žvķ sem viš į, til kjarasamninga, annarra samninga vinnuveitenda og fulltrśa launžega, hefša og višeigandi fordęmisréttar.
3. Hvaš varšar beitingu žessara greina er meš hugtakinu „fyrirtęki“ įtt viš safn įžreifanlegra og óįžreifanlegra žįtta, hvort sem žaš er lögašili ešur ei, sem er ętlaš aš framleiša vöru eša veita žjónustu ķ įbataskyni, og hefur sjįlfsįkvöršunarvald hvaš varšar eigin markašsstefnu.
4. Litiš er svo į aš heimilt sé aš undanskilja trśarsamfélög og stofnanir žeirra frį beitingu žessara greina, jafnvel žótt slķkar stofnanir séu „fyrirtęki“ ķ skilningi 3. mgr. Stofnanir, sem fįst viš starfsemi sem sprottin er af tiltekinni hugsjón eša tilteknum sišferšilegum gildum, hugsjónum og gildum sem landslög standa vörš um, er heimilt aš undanskilja frį beitingu žessara greina aš žvķ leyti sem naušsynlegt er til žess aš vernda stefnu fyrirtękisins.
5. Litiš er svo į aš žegar réttindin sem kvešiš er į um ķ žessum greinum eru virt ķ öllum deildum fyrirtękisins ķ tilteknu rķki skuli samningsašilinn, sem į hlut aš mįli, teljast standa viš skuldbindingarnar sem felast ķ téšum įkvęšum.
6. Ašilum er heimilt aš undanskilja frį gildissviši žessara greina žau fyrirtęki sem hafa fęrri starfsmenn en sem nemur tilteknu lįgmarki og ręšst žaš af lögum og venju ķ landinu.
22. gr.
1. Žetta įkvęši hefur hvorki įhrif į völd né skyldur rķkjanna hvaš varšar samžykkt reglna um hollustuhętti og öryggi į vinnustöšum, né heldur į völd og įbyrgš žeirra stofnana sem hafa į hendi eftirlit meš žvķ aš žeim sé framfylgt.
2. Meš hugtökunum „félagsleg og félagsmenningarleg žjónusta“ er įtt viš félagslega og/eša menningarlega ašstöšu sem sum fyrirtęki bjóša launžegum, žar į mešal félagslega ašstoš, ķžróttaašstöšu, ašstöšu til brjóstagjafar, bókasöfn, sumarbśšir o.s.frv.
1. mgr. 23. gr.
Viš beitingu žessarar mįlsgreinar vķsar oršalagiš „eins lengi og unnt er“ til lķkamlegrar, sįlręnnar og vitsmunalegrar getu hinna öldrušu.
24. gr.
1. Litiš er svo į aš ķ žessari grein merki hugtökin „aš segja upp störfum“ og „aš missa starf sitt“ starfslok launžega aš frumkvęši vinnuveitandans.
2. Litiš er svo į aš žessi grein nįi til allra launžega en aš samningsašili geti undanskiliš frį vernd hennar aš nokkru leyti eša öllu eftirtalda flokka starfsmanna:
a. launžega sem eru rįšnir samkvęmt starfssamningi til tiltekins tķma eša tiltekins verks;
b. launžega sem eru į reynslutķma eša hafa ekki nįš tilskildum starfsaldri, enda sé sį tķmi fyrir fram afmarkašur og lengd hans sanngjörn;
c. launžega sem eru rįšnir til brįšabirgša ķ skamman tķma.
3. Ķ žessari grein teljast eftirtalin atriši ekki nęg įstęša til žess aš segja launžega upp störfum:
a. ašild aš stéttarfélagi eša žįtttaka ķ starfsemi stéttarfélags utan vinnutķma eša, meš samžykki vinnuveitandans, į mešan į vinnutķma stendur;
b. žaš aš sękjast eftir, gegna eša hafa gegnt stöšu fulltrśa launžega;
c. kęra į hendur vinnuveitanda eša ašild aš mįlssókn gegn honum, vegna meintra brota į lögum eša reglum eša įfrżjun til lögbęrra stjórnsżsluyfirvalda;
d. kynžįttur, litarhįttur, kynferši, hjśskaparstétt, fjölskylduįbyrgš, žungun, trśarbrögš, stjórnmįlaskošun, žjóšerni eša žjóšfélagsstaša;
e. barnsburšur eša foreldraleyfi;
f. tķmabundin fjarvera frį störfum vegna veikinda eša meišsla.
4. Litiš er svo į aš bętur eša annars konar ašstoš eša greišslur vegna uppsagnar launžega įn gildrar įstęšu skuli bundnar ķ innlendum lögum eša reglum, kjarasamningum eša öšrum leišum sem hęfa ašstęšum ķ viškomandi landi.
25. gr.
1. Litiš er svo į aš lögbęrum yfirvöldum innanlands sé heimilt, ķ undantekningartilvikum og aš höfšu samrįši viš samtök vinnuveitenda og launžega, aš lįta žį vernd, sem felst ķ žessu įkvęši, ekki nį til tiltekinna flokka launžega vegna sérstaks ešlis vinnuréttarsambands žeirra.
2. Litiš er svo į, aš skilgreining į hugtakinu „ógjaldfęr“ sé bundin lögum og venju ķ landinu.
3. Kröfur launžega samkvęmt žessu įkvęši geta mešal annars veriš:
a. kröfur launžega til launa fyrir tiltekiš tķmabil, eigi skemmra en žrķr mįnušir ķ forgangskröfukerfi eša įtta vikur ķ įbyrgšarkerfi, fram aš greišslužroti eša uppsögn;
b. kröfur launžega til śtistandandi orlofsgreišslna vegna starfa į greišslužrots eša uppsagnarįrinu;
c. kröfur launžega til śtistandandi greišslna vegna annarra launašra frķdaga į tilteknu tķmabili, sem skal eigi vera skemmra en žrķr mįnušir ķ forgangskröfukerfi eša įtta vikur ķ įbyrgšarkerfi, fram aš gjaldžroti eša uppsögn.
4. Meš innlendum lögum eša reglum er heimilt aš takmarka vernd krafna launžega viš tiltekna fjįrhęš er telst mannsęmandi.
26. gr.
Litiš er svo į aš žessi grein krefjist žess ekki aš samningsašilar setji sérstök lög.
Litiš er svo į aš 2. mgr. gildi ekki um kynferšislega įreitni.
27. gr.
Litiš er svo į aš žessi grein nįi til launžega af bįšum kynjum sem bera fjölskylduįbyrgš gagnvart börnum į framfęri sķnu og einnig gagnvart öšrum nįnum ęttingjum sķnum sem žurfa greinilega į umönnun žeirra eša ašstoš aš halda, žegar slķk įbyrgš rżrir möguleika žeirra į aš bśa sig undir atvinnustarfsemi, hefja slķka starfsemi, taka žįtt ķ henni eša komast įfram žar. Hugtökin „börn į framfęri“ og „ašrir nįnustu ęttingjar sem žurfa greinilega į umönnun žeirra eša ašstoš aš halda“ ber aš skilja eins og žau eru skilgreind ķ landslögum samningsašilanna.
28. og 29. gr.
Viš beitingu žessara greina merkir „fulltrśar launžega“ žį einstaklinga sem eru višurkenndir sem slķkir samkvęmt lögum og venjum ķ landinu.
III. hluti.
Litiš er svo į aš sįttmįlinn feli ķ sér lagalegar skuldbindingar sem eru alžjóšlegar ķ ešli sķnu, og aš beiting žeirra sęti ašeins žvķ eftirliti sem kvešiš er į um ķ IV. hluta hans.
1. mgr. greinar A.
Litiš er svo į aš tölusettar mįlsgreinar geti veriš greinar sem eru ašeins ein mįlsgrein.
2. mgr. greinar B.
Hvaš varšar 2. mgr. greinar B svara įkvęši hins endurskošaša sįttmįla til žeirra įkvęša sįttmįlans sem bera sömu mįlsgreinar og/eša greinarnśmer, meš eftirtöldum undantekningum:
a. 2. mgr. 3. gr. hins endurskošaša sįttmįla svarar til 1. og 3. mgr. 3. gr. sįttmįlans;
b. 3. mgr. 3. gr. hins endurskošaša sįttmįla svarar til 2. og 3. mgr. 3. gr. sįttmįlans;
c. 5. mgr. 10. gr. hins endurskošaša sįttmįla svarar til 4. mgr. 10. gr. sįttmįlans;
d. 1. mgr. 17. gr. hins endurskošaša sįttmįla svarar til 17. gr. sįttmįlans.
V. hluti.
Grein E.
Mismunun sem er byggš į hlutlęgri og sanngjarnri įstęšu skal ekki teljast til mismununar.
Grein F.
Hugtökin „į tķmum styrjaldar eša annars neyšarįstands“ ber aš skilja svo aš žau nįi einnig til hęttu į styrjöld.
Grein I.
Litiš er svo į aš launžegar, sem eru undanskildir samkvęmt višauka viš 21. og 22. gr., skuli ekki taldir meš žegar fjöldi hlutašeigandi launžega er įkvaršašur.
Grein J.
Hugtakiš „breyting“ skal rżmkaš svo aš žaš taki einnig til nżrra greina, sem bętt er viš sįttmįlann.